صنعت لجستیک بیش از هر صنعت دیگری بر پایه ارتباط شکل گرفته است؛ ارتباط میان تولیدکننده و بازار، میان کشورها، میان شرکتهای حملونقل، میان بخش خصوصی و حاکمیت و در نهایت میان کسبوکارها و مشتریان. با این حال، فعالان این حوزه معتقدند که خود صنعت لجستیک هنوز نتوانسته از ظرفیت ارتباطات بهعنوان یک مزیت راهبردی استفاده کند.
همین موضوع محور پنل «پلی بر دره» در دومین روز رویداد لجستیکبورد سوم بود؛ نشستی با حضور محمدعلی مقدسی، کارشناس ارشد ارتباطات و بازاریابی صنعت لجستیک، نفیسه قانیان، رئیس ارتباطات رسانهای هلدینگ دکا و جلال سمیعی، مشاور ارتباطات پست اول که ابعاد مختلف این چالش را از منظر تجارت بینالملل، روابط عمومی و ارتباطات حاکمیتی بررسی کردند.
ضعف ارتباطات، هزینه تجارت را افزایش میدهد
محمدعلی مقدسی با تأکید بر ماهیت فرامرزی صنعت لجستیک گفت فعالیت در این حوزه بدون ارتباطات بینالمللی امکانپذیر نیست. به اعتقاد او، بخش قابل توجهی از هزینههای تجارت خارجی، نه از ضعف زیرساختهای حملونقل، بلکه از کمبود آگاهی و ارتباطات مؤثر ناشی میشود.
او برای تشریح این موضوع به شیوه رایج خرید کالا از چین اشاره کرد و توضیح داد که بسیاری از بازرگانان، به دلیل آشنایی محدود با سازوکارهای حملونقل بینالمللی، خرید خود را بهصورت CFR انجام میدهند و انتخاب شرکت حمل را به فروشنده خارجی میسپارند.
به گفته مقدسی، در چنین شرایطی بار معمولاً از طریق چندین فورواردر خارجی جابهجا میشود و هزینه حمل افزایش مییابد؛ در حالی که همان محموله میتواند با مدیریت مستقیم شرکتهای ایرانی با هزینه کمتری وارد کشور شود. او معتقد است این ناآگاهی در نهایت به افزایش قیمت تمامشده کالا و خروج ارز بیشتر از کشور منجر میشود.
روابط عمومی باید از ابتدای فرآیند در کنار کسبوکار باشد
نفیسه قانیان در ادامه نشست، نگاه رایج به نمایشگاهها و روابط عمومی را به چالش کشید. او تأکید کرد غرفه نمایشگاهی تنها فضایی برای معرفی محصولات نیست، بلکه یک رسانه است که باید بتواند پیام، دغدغهها و دستاوردهای یک کسبوکار را به مخاطبان، مدیران و سیاستگذاران منتقل کند.
قانیان با اشاره به یادداشت خود با عنوان «روابط عمومی تور لحظهآخری نیست» گفت یکی از آسیبهای رایج در سازمانها، ورود روابط عمومی در پایان پروژهها یا هنگام بروز بحران است؛ در حالی که ارتباطات باید از مرحله طراحی راهبردها و اجرای فرآیندها در کنار کسبوکار حضور داشته باشد.
صنعت لجستیک به گفتوگوی بیشتری با حاکمیت نیاز دارد
جلال سمیعی بخش دیگری از چالش ارتباطات را در تعامل میان صنعت و نهادهای حاکمیتی دانست.او با اشاره به نقش اپراتورهای پستی بهعنوان واسطه میان بازار و دولت، گفت ارتباطات در این حوزه اغلب به ابلاغ یکطرفه بخشنامهها محدود شده و فضای کافی برای گفتوگو و انتقال تجربههای عملیاتی وجود ندارد.
سمیعی با اشاره به تجربه اختلالهای ناشی از ایستهای بازرسی در روزهای بحرانی اخیر توضیح داد که اعتماد شکلگرفته میان پست اول، هلدینگ فاخر و نهادهای نظارتی، نقش مهمی در جلوگیری از اختلال گسترده در شبکه توزیع مرسولات داشت؛ تجربهای که نشان میدهد ارتباط مستمر میان بخش خصوصی و حاکمیت میتواند حتی در شرایط بحرانی نیز کارآمد باشد.
نهادهای صنفی باید نقش فعالتری ایفا کنند
سمیعی در ادامه به ضعف فعالیتهای صنفی در صنعت پست و لجستیک نیز اشاره کرد. او معتقد است فعالان این صنعت به دلیل درگیری روزمره با عملیات، کمتر فرصت میکنند در قالب تشکلهای صنفی منسجم فعالیت کنند و مطالبات مشترک خود را با صدایی واحد پیگیری کنند.
به باور او، تقویت همکاری میان شرکتهای خصوصی و توسعه نهادهای صنفی میتواند قدرت چانهزنی صنعت را افزایش داده و مسیر اصلاح مقررات را هموارتر کند.
توسعه لجستیک بدون توسعه ارتباطات ممکن نیست
در انتها میتوان گفت ارتباطات در صنعت لجستیک، صرفاً ابزاری برای اطلاعرسانی یا بازاریابی نیست؛ بلکه بخشی از زیرساخت توسعه این صنعت به شمار میرود.
از ارتباطات بینالمللی و آموزش فعالان تجارت گرفته تا نقش راهبردی روابط عمومی، تعامل مؤثر با حاکمیت و تقویت تشکلهای صنفی، همگی در کاهش هزینهها، بهبود تصمیمگیری و افزایش بهرهوری زنجیره تأمین نقش دارند. در چنین شرایطی، توسعه صنعت لجستیک بیش از آنکه به ایجاد زیرساختهای فیزیکی وابسته باشد، به شکلگیری شبکهای مؤثر از ارتباطات میان همه بازیگران این اکوسیستم نیاز دارد.
