صنعت لجستیک از چالش «تأمین سرمایه» عبور کرده و اکنون در آستانه یک چرخش راهبردی قرار دارد؛ دغدغه امروز فعالان این حوزه، کنار هم قرار دادن «صنعت، سرمایه و نوآوری» است. بازیگران اصلی این عرصه بر این باورند که توسعه پایدار در لجستیک، دیگر با تزریق سرمایههای خرد و پراکنده ممکن نیست، بلکه در گرو ورود هوشمندانه و سرمایهگذاری کلان صنایع بزرگ است.
عباس عینعلی، سردبیر نقل حمل در پنل «سرمایه حرکت» در سومین رویداد لجستیکبورد میزبان کیوان محیطمافی، مدیرعامل دیجینکست، میثم زرگرپور، مدیرعامل رانوی و امیر الحاجی مدیر عامل هلدینگ مدیریت سرمایه خصوصی اعتماد ایرانیان بود تا موضوع قرارگیری صنعت و نوآوری مورد بررسی قرار گیرد. پنل اخیر به جای تمرکز بر اعداد و حجم سرمایهگذاری، تلاش کرده است تا رابطه میان سرمایه، فناوری و صنعت لجستیک را بازتعریف کند.
از تولد سرمایهگذاری خطرپذیر تا بلوغ اکوسیستم
کیوان محیطمافی با مرور تاریخچه سرمایهگذاری خطرپذیر در ایران، شکلگیری نخستین موج استارتاپها را نقطه آغاز تغییر نگاه سرمایهگذاران به کسبوکارهای فناورانه دانست. به گفته او، رشد شرکتهایی مانند دیجیکالا، دیوار، اسنپ و علیبابا تنها به توسعه اقتصاد دیجیتال محدود نماند؛ بلکه نیازهای تازهای را در حوزههایی مانند پرداخت، انبارداری، حملونقل و لجستیک ایجاد کرد. همین نیازها باعث شد زیرساختهای لجستیکی نیز به یکی از مهمترین حوزههای سرمایهگذاری تبدیل شوند.
صنعت لجستیک در کنار سرمایهگذاری صنایع رشد میکند
امیر الحاجی معتقد است اکوسیستم نوآوری ایران طی دو دهه گذشته توانسته ظرفیت مناسبی برای شکلگیری استارتاپها ایجاد کند، اما هنوز سهم اقتصاد نوآوری از تولید ناخالص داخلی با ظرفیت واقعی آن فاصله دارد.
به اعتقاد الحاجی، دلیل این فاصله نبود سرمایه نیست؛ بلکه غیبت صنایع بزرگ در سالهای نخست شکلگیری اکوسیستم نوآوری است. او تأکید کرد ورود شرکتهای بزرگ و هلدینگهای صنعتی میتواند حلقه مفقوده توسعه اقتصاد نوآوری را تکمیل کند؛ البته به شرط آنکه این ورود با شناخت درست از سازوکار سرمایهگذاری خطرپذیر همراه باشد.
میثم زرگرپور این فاصله را نه صرفاً اختلاف دیدگاه، بلکه تفاوت «DNA» دو جهان دانست؛ جهانی که یک سوی آن عملیات روزانه، ریسکهای سنگین و سرمایهگذاری بلندمدت قرار دارد و سوی دیگر آن، سرعت، فناوری و مدلهای استارتاپی.
به باور او، توسعه نوآوری در لجستیک بیش از هر چیز به بازیگرانی نیاز دارد که بتوانند زبان این دو فضا را برای یکدیگر ترجمه کنند؛ نقشی که امروز در بسیاری از پروژههای سرمایهگذاری شرکتی (CVC) هنوز به بلوغ نرسیده است.
صنعت لجستیک و استارتاپها نیازمند زبان مشترک هستند
از دیگر محورهای مهم این نشست، فاصله میان فضای سنتی صنعت لجستیک و اکوسیستم نوآوری بود. میثم زرگرپور، مدیرعامل Runway، با اشاره به تفاوت ماهیت کسبوکارهای لجستیکی و استارتاپها، تأکید کرد که این دو حوزه هنوز زبان مشترکی برای همکاری پیدا نکردهاند و همین موضوع، توسعه فناوری در این صنعت را با چالش روبهرو کرده است.
کیوان محیطمافی، مدیرعامل دیجینکست، نیز با مرور تجربه سرمایهگذاری شرکتی، شکلگیری این زبان مشترک را پیششرط ورود نوآوری به صنایع بزرگ دانست. از سوی دیگر، امیر الحاجی، مدیرعامل هلدینگ مدیریت سرمایه خصوصی اعتماد ایرانیان، معتقد بود حضور فعال صنایع بزرگ در کنار تیمهای نوآور میتواند این شکاف را کاهش دهد و مسیر اجرای راهکارهای فناورانه در لجستیک را هموارتر کند.
آینده از آنِ بازیگران بزرگ است
بخش دیگری از این نشست به ضرورت همگرایی بازیگران صنعت لجستیک اختصاص داشت؛ موضوعی که از نگاه سخنرانان، پیشنیاز توسعه این صنعت در سالهای آینده است. امیر الحاجی با اشاره به تجربه کشورهای توسعهیافته، بر نقش شرکتهای بزرگ و سرمایهگذاریهای مشترک در شکلگیری زیرساختهای پایدار لجستیکی تأکید کرد و حضور هلدینگهای بزرگ را عاملی برای افزایش مقیاس و بهرهوری دانست.
کیوان محیطمافی نیز معتقد بود بسیاری از فناوریهای نوین زمانی به مرحله اجرا میرسند که بازار از ظرفیت پذیرش و مقیاس کافی برخوردار باشد؛ موضوعی که بدون همکاری بازیگران بزرگ محقق نخواهد شد. در همین راستا، میثم زرگرپور نیز همکاری میان شرکتهای فعال در زنجیره تأمین را راهی برای کاهش هزینهها، استفاده مشترک از زیرساختها و ایجاد خدمات نوآورانه در مقیاس ملی عنوان کرد.
لجستیک؛ زیرساخت اقتصاد دیجیتال
در پایان نشست، امیر الحاجی از شکلگیری یک «مثلث طلایی» میان فینتک، تجارت الکترونیک و لجستیک سخن گفت؛ سه حوزهای که توسعه هر کدام بدون دیگری دشوار خواهد بود.
کیوان محیطمافی نیز تأکید کرد بازار لجستیک ایران ظرفیت بسیار بزرگی برای سرمایهگذاری دارد؛ از حملونقل ریلی و انبارداری هوشمند از جمله در حوزههای مختلف همچون رهگیری بار، اتوماسیون گمرک، مراکز پردازش سفارش و زیرساختهای توزیع دارد.
در نتیجه میتوان گفت آینده سرمایهگذاری در لجستیک صرفاً به ورود منابع مالی وابسته نیست. آنچه مسیر توسعه این صنعت را تعیین میکند، توانایی ایجاد همکاری میان بازیگران بزرگ، شناخت دقیق مسائل عملیاتی و تبدیل نوآوری به راهکارهای قابل اجرا در مقیاس واقعی است.
