در شرایطی که توسعه تجارت خارجی و افزایش بهرهوری زنجیره تأمین بیش از هر زمان دیگری به زیرساختهای لجستیکی وابسته شده است، نقش انبارهای عمومی نیز از یک محل نگهداری کالا فراتر رفته و به یکی از حلقههای کلیدی مدیریت جریان کالا در کشور تبدیل شده است.
موضوعی که در گفتوگوی عباس عینعلی با محمود خطیب، مشاور مدیرعامل شرکت انبارهای عمومی و خدمات گمرکی غرب، در حاشیه لجستیکبورد سوم مورد بررسی قرار گرفت.
انبارداری در لجستیک فراتر از نگهداری کالا است
خطیب در ابتدای این گفتوگو، با معرفی ساختار و مأموریت شرکت انبارهای عمومی و خدمات گمرکی، توضیح داد که این مجموعه با بیش از شش دهه سابقه فعالیت، مسئولیت نگهداری کالاهای ورودی کشور پیش از انجام تشریفات گمرکی را بر عهده دارد و امروز با حدود ۲۰ شعبه در نقاط مختلف کشور، بخش مهمی از خدمات انبارداری، تخلیه و بارگیری، نگهداری کالاهای خاص و خدمات گمرکی را ارائه میدهد. به گفته او، حضور این شرکت در بنادر، فرودگاهها، مناطق ویژه اقتصادی، مناطق آزاد و بنادر خشک، باعث شده بخش قابل توجهی از جریان ورود و خروج کالا از طریق زیرساختهای این مجموعه مدیریت شود.
او با اشاره به جایگاه انبارداری در زنجیره لجستیک، تأکید کرد که این بخش تنها به نگهداری کالا محدود نمیشود، بلکه مجموعهای از خدمات عملیاتی شامل تخلیه و بارگیری، مدیریت محوطه، انبارهای مسقف و روباز، انبارهای کالاهای خطرناک و دمایی و همچنین مدیریت بار در فرودگاههای کشور را در بر میگیرد. خطیب همچنین راهاندازی سامانه هوشمند «سما» را یکی از مهمترین اقدامات این شرکت در حوزه تحول دیجیتال دانست و گفت این سامانه با اتصال به سامانه جامع تجارت، گمرک و سایر دستگاههای مرتبط، امکان تبادل برخط اطلاعات و افزایش شفافیت در فرآیندهای انبارداری را فراهم کرده است.
دلیل رسوب کالا تعدد نهادهای نظارتی است
یکی از مهمترین محورهای این گفتوگو به مسئله رسوب کالا در مبادی ورودی کشور اختصاص داشت؛ موضوعی که سالهاست یکی از چالشهای تجارت خارجی ایران به شمار میرود. خطیب با تأکید بر اینکه انبارهای عمومی عامل ایجاد رسوب کالا نیستند، توضیح داد که این مسئله بیش از هر چیز به فرآیندهای قانونی، تعدد مجوزها، پیچیدگی رویههای گمرکی و حضور دستگاههای متعدد تصمیمگیر بازمیگردد. او یادآور شد که طی سالهای اخیر اقداماتی مانند ترخیص درصدی کالاهای اساسی، کاهش هزینههای انبارداری و تسهیل برخی رویههای گمرکی به کاهش زمان ماندگاری کالا کمک کرده است، اما برای حل ریشهای این مشکل همچنان به اصلاح قوانین، هماهنگی بیشتر میان دستگاهها و توسعه خدمات الکترونیکی نیاز است.
مشاور مدیرعامل شرکت انبارهای عمومی و خدمات گمرکی غرب، تخصصیسازی گمرکات را نیز یکی از راهکارهای مؤثر برای کاهش رسوب کالا دانست. به گفته او، زمانی که کارشناسان و ممیزان گمرکی بر اساس نوع کالا فعالیت کنند و فرآیندهای بازرسی و صدور مجوز با سرعت بیشتری انجام شود، زمان توقف کالا در مبادی ورودی نیز کاهش خواهد یافت. او همچنین معتقد بود یکپارچهسازی قوانین و کاهش موازیکاری میان دستگاههای ناظر، میتواند بخش مهمی از مشکلات فعلی تجارت کشور را برطرف کند.
درآمد انبارداری در گردش کالا است
خطیب در ادامه به یکی از برداشتهای نادرست درباره فعالیت انبارهای عمومی اشاره کرد و گفت برخلاف تصور برخی فعالان اقتصادی، افزایش مدت ماندگاری کالا در انبارها به سود این شرکتها نیست. او تأکید کرد که درآمد شرکتهای انبارداری بیش از آنکه به توقف کالا وابسته باشد، به سرعت گردش کالا و حجم عملیات لجستیکی وابسته است. به همین دلیل، انبارهای عمومی نیز مانند سایر بازیگران زنجیره تأمین، از کاهش رسوب کالا و روانتر شدن جریان تجارت منتفع میشوند.
بخش پایانی این نشست به چشمانداز توسعه شرکت انبارهای عمومی اختصاص داشت. خطیب با اشاره به تغییر رویکرد این مجموعه در دو سال اخیر، از حرکت به سمت ارائه خدمات جامع لجستیکی خبر داد و گفت هدف این شرکت، عبور از مدل سنتی انبارداری و ایفای نقش پررنگتر در زنجیره تأمین کشور است. او توسعه خدمات ریلی، ایجاد هابهای لجستیکی، تقویت زیرساختهای نگهداری کالاهای دمایی و خطرناک، ارائه خدمات ارزشافزوده به صاحبان کالا و استفاده از ظرفیت مرزهای کشور را از مهمترین برنامههای پیشرو عنوان کرد.
او در پایان با اشاره به موقعیت ژئوپلیتیکی ایران، این مزیت را یکی از مهمترین ظرفیتهای توسعه صنعت لجستیک دانست و تأکید کرد که رقابت با کشورهای منطقه، بدون توسعه زیرساختها، بهروزرسانی قوانین و ایجاد هماهنگی میان نهادهای متولی امکانپذیر نیست. به اعتقاد او، فعالسازی کریدورهای ترانزیتی، توسعه مراکز لجستیکی و تسهیل حضور بخش خصوصی، میتواند سهم صنعت لجستیک را در اقتصاد کشور افزایش دهد و جایگاه ایران را در شبکه حملونقل منطقهای تقویت کند.
