دادههای گزارش سالانه خانومی نشان میدهد که جنگ و قطعیهای گسترده اینترنت در سال ۱۴۰۴، در کنار ایجاد افتهای شدید و مقطعی در فروش، الگوی مصرف، شیوه پرداخت و توزیع جغرافیایی خرید کاربران را نیز تغییر داده است. دادههای خانومی از فعالیت این پلتفرم در سال ۱۴۰۴ حاکی از آن است که شوک اینترنتی برای تجارت الکترونیک فوری است، اما بازگشت تجارت الکترونیک تدریجی و فاقد یک الگوی ثابت است. به همین دلیل، اتصال دوباره به اینترنت نمیتواند تضمینکننده بازگشت بازگشت کسبوکارهای آنلاین به شرایط عادی باشد.
به گزارش نقل حمل و بر اساس دادههای گزارش سال ۱۴۰۴ پلتفرم خانومی، با وجود قطعیهای گسترده و طولانی اینترنت فروش این کسبوکار در مجموع سال نسبت به سال گذشته، ۸۳ درصد افزایش یافته؛ رشدی که به گفته این پلتفرم، ۳۵ درصد بالاتر از نرخ تورم بوده است.
در جنگ ۱۲روزه، خریدهای روزمره خانومی چهار تا پنج روز پس از آتشبس و برقراری دوباره اینترنت به میانگین سال بازگشت. در موج دیماه، اما رفتار متفاوت بود؛ از ۱۹ تا ۲۹ دی، خرید در میان خلوتترین روزهای سال قرار داشت و در ۲۹ دی، پیش از آنکه شبکه اینترنت بهطور کامل بازیابی شود، فروش به مدار بازگشت. در جنگ دوم نیز کاربران بدون انتظار برای بازگشت کامل اینترنت یا پایان اخبار منفی، بهتدریج بخشی از جریان عادی زندگی و خرید را از سر گرفتند.
فعالیت بیشتر در آپارات و بله به هنگام جنگ
گزارش خانومی نشان میدهد اختلال تنها تعداد سفارشها را کاهش نداده، بلکه مسیر دسترسی کاربران به تجارت الکترونیک را نیز تغییر داده است.
در دو بازه از سال ۱۴۰۴، یکی حوالی دیماه و دیگری از اواخر بهمن تا اواخر فروردین ۱۴۰۵، ترافیک ورودی به سایت خانومی تقریباً به صفر رسید. در این شرایط، کسبوکار ناچار شد بخشی از مسیر ارتباط با مشتری را از کانالهای جایگزین ادامه دهد؛ از جمله راهاندازی کانال در بله، افزایش محتوای تصویری سایت و فعالتر شدن در آپارات.
در دوره ۸۸روزه اختلال، بازدید پروفایل و اکانت اینستاگرام خانومی نسبت به ۸۸ روز پیش از آن تقریباً ۹۰ درصد کاهش داشت. در مقابل، تعداد دنبالکنندگان کانال آپارات در همین دوره از ۱۷۰۰ نفر به ۲۵۰۰ نفر رسید. بازدید ویدئوهای «جعبه جادویی» سایت خانومی نیز در مقایسه با دو ماه پیش از جنگ دوم ۱۴ برابر شد.
ترجیح کاربران برای خرید محصولات مراقبتی در جنگ دوم بیشتر شد
دادههای گزارش خانومی حاکی از آن است که کاربران در طول جنگ دوم ترجیح دادهاند بیشتر محصولات مراقبتی خریداری کنند تا محصولات آرایشی؛ در واقع میزان خرید لوازم آرایشی نسبت به محصولات مراقبتی پوست و مو یک به سه بوده است هرچند هر دو دسته محصولات آرایشی و مراقبتی نیز با رشد نسبت به سال گذشته همراه بوده است.
برای نمونه، هزینه سرانه هر مشتری برای محصولات مراقبتی و بهداشتی در جنگ دوم به ۱.۳۲۴ میلیون تومان رسید، در حالی که این رقم در بازه مشابه سال قبل ۷۱۵ هزار تومان بود؛ تعداد محصولات مراقبتی خریداریشده به ازای هر مشتری نیز ۴۹ درصد رشد کرد.
در بخش محصولات آرایشی نیز هزینه سرانه هر مشتری از ۱۴۷ هزار تومان در بازه مشابه سال قبل به ۲۵۲ هزار تومان در جنگ دوم رسید که معادل ۷۲ درصد رشد است؛ تعداد محصولات آرایشی خریداریشده به ازای هر مشتری نیز ۲۱.۵ درصد افزایش داشت.
خرید تهرانیها نسبت به سال گذشته کمتر شد
کاربران تهرانی خانومی در سالی که گذشت به صورت قابل توجهی کمتر خرید کردند و در مجموع تهران در دو روز ۱۰ اسفند و ۲۸ خرداد، ۹۵ درصد از خرید معمول خود را از دست داد.
این درحالی است که در مقابل، سهم ارزش فروش در گیلان، مازندران و لرستان در جنگ دوم بین ۲۱ تا ۲۹ درصد افزایش پیدا کرد رشدی که تقریباً دو برابر رشد ثبتشده در جنگ اول بود. نکته قابل تامل این است که استانهای گفته شده در واقع استانهایی بودند که تهرانیها بیشترین مهاجرت را در زمان جنگ به آنها داشتهاند.
در قطعی ۸۸ روزه اینترنت، اینستاگرام جای خود را به بله و آپارات داد
اختلال اینترنت، مسیرهای ارتباطی خانومی با مشتریان را نیز تحت تأثیر قرار داد. در بازه ۸۸روزه، اینستاگرام عملاً از چرخه ارتباط خارج شد و شرکت برای حفظ ارتباط به مسیرهای دیگری مانند بله، آپارات و محتوای مستقیم روی سایت روی آورد. ترافیک ورودی مستقیم به سایت نیز در دو مقطع تقریباً به صفر رسید. حتی پیامک انبوه با لینک مستقیم سایت بهعنوان یکی از راههای جایگزین مورد استفاده قرار گرفت، هرچند در برخی روزها ممنوعیت سراسری ارسال پیامک این مسیر را نیز مسدود کرد.
در تماسهای مشتریان نیز نوع مسائل تغییر کرد. در جنگ اول تماسها بیشتر درباره امور روتین مانند ویرایش سفارش بود، اما در جنگ دوم لغو سفارش به موضوع پرتکرارتری تبدیل شد و اختلال و نوسان در مسیرهای حملونقل باعث شد تأخیر پست به اصلیترین موضوع تماس با امور مشتریان تبدیل شود.
بازگشت به حداقل زندگی روزمره
گزارش خانومی در نهایت نشان میدهد رفتار کاربران در طول سه بحران یکسان نبوده است. در جنگ اول بازگشت خرید با آتشبس و اتصال اینترنت همزمان شد؛ در موج دیماه، خرید پیش از بازگشت کامل اینترنت به مدار برگشت و در جنگ دوم، کاربران بدون انتظار برای پایان بحران یا برقراری کامل شبکه، بهتدریج به حداقل جریان روزمره بازگشتند.
به همین دلیل، خانومی نتیجه میگیرد که برای کسبوکارهای تجارت الکترونیک، انتظار برای «وصل شدن اینترنت» بهتنهایی نمیتواند مبنای برنامهریزی برای
بازگشت به شرایط عادی باشد.
