روز گذشته (سوم شهریور ۱۴۰۵)، انجمن تجارت الکترونیک تهران گزارش سالانه ۱۴۰۳ تجارت الکترونیک ایران را در قالب یک رویداد ارائه کرد. این رویداد با حضور اعضای انجمن و مدیران عامل سکوهای تجارت الکترونیک ایران، میزبان خبرنگاران و رسانههای اقتصاد دیجیتال بود.در بخش اول این رویداد، مریم نجفی، دبیر انجمن تجارت الکترونیک، به طرح مسئله و چیستی و چرایی این گزارش پرداخت.
به گزارش نقل حمل در اولین ارایه این رویداد، فرشاد فاطمی، اقتصاددان و مشاور انجمن، به همراه محمدمهدی جعفریان، مدیرعامل بانا، به اعداد و شیوه استخراج دادهها و مسیر استنتاج آمارهای این گزارش پرداختند.
رویداد ارائه گزارش ۱۴۰۳ تجارت الکترونیک ایران با دو پنل تخصصی ادامه یافت و در پایان، با شبکهسازی و گرفتن عکس یادگاری به کار خود پایان داد.
این رویداد در شرایطی برگزار شد که محل برگزاری، به مدت دو ساعت از شروع رویداد، درگیر قطع برق برنامهریزیشده بود.
تجارت الکترونیکی ایران کوچک نیست کمعمق است
پنل اول این رویداد با مدیریت مریم نجفی، با موضوع «آینده تجارت الکترونیک در ایران»، میزبان مسعود شاهمرادی، مدیرعامل و همبنیانگذار خانومی و رئیس کمیته ریتیلتک، امین سمیعی، مدیرعامل اسنپشاپ، و سعید محمدی، همبنیانگذار دیجیکالا و نایبرئیس انجمن تجارت الکترونیک بود.
سعید محمدی، نایبرئیس هیئتمدیره انجمن تجارت الکترونیک، معتقد است مسئله اصلی بازار آنلاین ایران از نظر تعداد کاربران وضعیت قابل قبولی دارد، ولی تکرار و تعدد خرید این کاربران کم است.
مسعود شاهمرادی، نایبرئیس کمیسیون ریتیلتک انجمن تجارت الکترونیک، از ضرورت شکلگیری «موج دوم تجارت الکترونیکی» گفت؛ موجی که باید سهم بیشتری از سبد خرید مشتری را به آنلاین اختصاص دهد.
امین سمیعی، مدیرعامل اسنپشاپ، نیز معتقد است حدود ۹۵ درصد اقتصاد خردهفروشی همچنان خارج از تجارت الکترونیکی قرار دارد و همین بخش، بزرگترین فرصت رشد پلتفرمها در سالهای آینده است.
فضای رسمی به تجارت اجتماعی باخته است
در پنل دوم، با مدیریت میثم سلیمانی، خردهفروشی در دو بستر تجارت الکترونیک و تجارت اجتماعی مورد بررسی قرار گرفت.
حیدر، در پاسخ به این سؤال که اگر دو تجارت الکترونیک و تجارت اجتماعی با یکدیگر متصل شوند چه اتفاقی رخ خواهد داد، گفت: «ما رفع محدودیتهای این امکان وجود دارد، رفتار مصرفکننده تجارت اجتماعی به تجارت الکترونیک هم خواهد رفت.»
او در ادامه توضیح داد: «برای مثال، در فضای فشن، تجارت الکترونیک نمیتواند طوری محصولات را معرفی کند که در فضای تجارت اجتماعی ممکن است. از سوی دیگر، ارتباط مخاطبان در تجارت اجتماعی با مشتریان راحتتر و با اعتماد بیشتری همراه است و اگر این راحتی و اعتماد با تجارت الکترونیک همراه شود، رشد بسیار خوبی در این حوزه اتفاق میافتد.»
مسعود طباطبایی، مدیرعامل دیجیکالا، در پاسخ به این سؤال که اگر این پلتفرم امکان فروش از طریق اینستاگرام را داشت چه اتفاقی رخ میداد، پاسخ داد: «در مورد فروش در اینستاگرام، اتفاقاً اندازه بازار را گرفتیم و قصد داشتیم دادهها را یکپارچه کنیم. در این نتیجه دیدیم که رشد فروش در اینستاگرام، با وجود فیلترینگ، بسیار زیاد است.»
او در ادامه، یکی از دلایل رشد فروش در اینستاگرام را امکان فروش کالاهایی معرفی کرد که در فضای رسمی پلتفرمها امکان فروش ندارند؛ چراکه این دسته از کالاها، مانند برخی از لوازم آرایشی و پوشاک و دیگر گروههای کالایی، قاچاق محسوب میشوند.
طباطبایی از جمله دیگر دلایل رشد روزافزون فروش در اینستاگرام در مقابل فضای رسمی پلتفرمها را بسته بودن دست پلتفرمها در ارائه محتوای معرفی محصول و الزامات قیمتگذاری و مالیات معرفی کرد؛ به گفته او، تمام این موارد امکان رقابت پلتفرمها با تجارت اجتماعی را سخت میکند.
طباطبایی همچنین عنوان کرد که اکنون فضای رسمی خردهفروشی به تجارت اجتماعی باخته است و دولت با محدودیتی که برای تجارت اجتماعی ایجاد کرده است، خود متضرر خواهد شد؛ چراکه از سویی، با ایجاد ناامنی در پلتفرمها، مردم به سمت تجارت اجتماعی سوق پیدا کردهاند و از سوی دیگر، بخشی از مالیاتدهندگان تجارت اجتماعی، به دلیل قرار نگرفتن در فضای رسمی، امکان پرداخت مالیات ندارند. همچنین کوچ افراد به سمت تجارت اجتماعی در فضای غیررسمی، مردم و کاربران را از امنیتی که در خریدوفروش پلتفرمها وجود دارد دور میکند.
تجارت اجتماعی دردسر یا فرصت؟
سلیمانی در ادامه این طرح مسئله، از بابایی، مدیرعامل ترب، پرسید: «آیا تجارت اجتماعی دردسر تجارت الکترونیک است؟ بابایی در پاسخ عنوان کرد: «تجارت اجتماعی برای تجارت الکترونیک اتفاقاً فرصت خواهد بود. بر اساس پیمایشی که کردیم، ۳۵ درصد فروشگاهها سایت هم داشتند و تنها تفاوت موجود در نحوه ارائه است. فروشگاهسازها تلاش میکنند که سوشالکامرس را به فضای رسمی بیاورند، اما موانع و تعداد مجوزها و هزینه ورود را آنقدر زیاد میکند که این فرایند با کندی بسیار انجام میشود.»
متین ارشادی، مدیرمارکتینگ تپسیشاپ، در پاسخ به این سؤال که جذابیت و ارزش افزوده پلتفرمها برای فروشگاهداران اینستاگرامی چیست و اساساً این گروه با چه مزیتی باید ترغیب به ورود در فضای رسمی پلتفرمها شوند، گفت: «فروشگاههای اینستاگرامی مقیاسپذیر نیستند. البته راهحلهای توسعهای وجود دارد، اما اگر به پلتفرمها وصل شوند، میتوانند مقیاس بیشتری بگیرند. همچنین پلتفرمها میتوانند به دیمندی دسترسی پیدا کنند که از طریق محتوای اینستاگرام ایجاد خواهد شد.»
او در ادامه توضیح داد: «ذینفع بعدی رگولاتور است. اتصال فروشگاههای اینستاگرام به پلتفرم، شفافیت ایجاد میکند که به حقوق مصرفکننده و سیاستگذاری رگولاتور کمک خواهد کرد.»
حیدر نیز در ادامه این گفتوگو درباره کالاهای قاچاق قابل مذاکره که پیشتر در گروه قاچاق نبودند و امکان ارائه داشتند، توضیح داد: «در تمام جلسات با حاکمیت، این موضع بررسی میشود. یک نمونه درباره لوازم خانگی بود، اما تا الان به نتیجه مطلوبی نرسیدیم. در فضای دیجیتال که اوضاع خیلی بدتر شده و ثبت سفارش جدید نداریم. چنین روندی بازار را به سمت کالای بدون کد و همتا میبرد و همان اتفاقی رخ خواهد داد که درباره گوشیهای آیفون ارائهشده در بازار رخ داد.»
محدودیت تجارت الکترونیک مشتریان را به فضای تجارت اجتماعی میبرد
در ادامه این پنل، مدیرعامل دیجیکالا در پیشنهادی به دولت گفت: «دو موضوع وجود دارد که درباره اثر منفی آن به دولت هشدار دادیم؛ یکی جمعآوری اطلاعات فروشندگان دیجیکالا برای دریافت مالیات است، چراکه چنین رویکردی باعث مهاجرت فروشندگان به اینستاگرام میشود. دوم، رقابت کم در تجارت الکترونیک است.»
علی بابایی، مدیرعامل ترب، نیز در ادامه تأکید کرد که باید هزینه ورود به تجارت الکترونیک کمتر شود؛ چراکه فعالیت بزرگی که اکنون در تجارت اجتماعی وجود دارد، به دلیل ورود آسان و بدون مجوز و سختگیری به این فضا است.
ارشادی نیز در ادامه عنوان کرد: «سوشالکامرس در واقع نوعی رفتار آنلاین است و بزرگ شدن آن برای اقتصاد کشور مثبت است. پس به دنبال جلوگیری از فروش این گروه نباید باشیم و باید به بزرگ شدن کل اقتصاد دیجیتال توجه کنیم. تفاوت ایران در تجارت اجتماعی با دیگر کشورها این است که تراکنش در خود اینستا رخ نمیدهد، اما در مثلاً کشورهای آسیایی با تعداد بالا تراکنش انجام میشود.»
او در ادامه درباره چشمانداز امکان انجام تراکنش در بستر اینستاگرام ابراز خوشبینی کرد.
با وجود جنگ و قطعی اینترنت آمار رشد ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ مثبت خواهد بود
در پایان نیز سخنرانان پنل، پیشبینی خود را از رشد تجارت الکترونیک در سال ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ ارائه دادند.
حسین حیدر،مدیرعامل تکنوگروپ، در پیشبینی خود، با رویکردی مثبت، رشد خوبی را با وجود شرایط جنگی برای سال ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ پیشبینی کرد. به گفته او، در آینده باید به جای بزرگ کردن بازار، بر قابلیتهای رشد اقتصادی تمرکز شود. هرچند به اعتقاد او، سه بازه قطعی اینترنت تأثیر منفی بر رشد اقتصاد در سال ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ گذاشته است.
بابایی نیز با نظری همسو با حیدر، تأثیر هوش مصنوعی را در رشد تجارت الکترونیک مثبت ارزیابی کرد و عنوان کرد یکی شدن تجارت الکترونیک و تجارت اجتماعی اتفاقات خوبی را رقم خواهد زد.
طباطبایی نیز با اشاره به تلاشهای دیجیکالا و دیگر پلتفرمها برای اتصال تجارت الکترونیک و تجارت اجتماعی با یکدیگر از طریق ارائه سرویسهای اعتباری به فروشگاههای اینستاگرامی، پیشبینی کرد با وجود همه مسائل و مشکلات اقتصادی، تجارت الکترونیک ایران ظرفیت بالایی برای رشد دارد، اما تشنه سرمایهگذاری است.
